Pomieszczenia zagrożone wybuchem – wymagania, przepisy i definicja

Czy wiesz, że niepozorny pył mączny w piekarni lub opary rozpuszczalnika w warsztacie mogą stworzyć mieszankę o sile niszczącej równej dynamitowi? Bezpieczeństwo w przemyśle to nie tylko kaski i kamizelki. To przede wszystkim świadomość niewidocznych zagrożeń. Pomieszczenia zagrożone wybuchem to termin, który spędza sen z powiek wielu zarządcom obiektów.

W tym artykule wyjaśnimy, czym dokładnie są takie przestrzenie w świetle prawa, jakie warunki techniczne muszą spełniać oraz jakie przepisy regulują ich funkcjonowanie. Dowiesz się, jak rozpoznać zagrożenie i skutecznie chronić swój biznes przed katastrofą.

Czym są pomieszczenia zagrożone wybuchem? Definicja prawna

Zacznijmy od konkretów. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, pomieszczenie uznaje się za zagrożone wybuchem, jeżeli może w nim wytworzyć się mieszanina wybuchowa, powstała z wydzielającej się takiej ilości palnych gazów, par, mgieł lub pyłów, której wybuch mógłby spowodować przyrost ciśnienia w tym pomieszczeniu przekraczający 5 kPa.

Ważne: Nie każde miejsce, gdzie używa się substancji palnych, jest od razu zagrożone wybuchem. Kluczowe jest stężenie substancji w powietrzu (pomiędzy Dolną a Górną Granicą Wybuchowości) oraz potencjalny skutek wybuchu (ciśnienie).

Jeśli w pomieszczeniu wyznaczono strefę zagrożenia wybuchem, ale przewidywany przyrost ciśnienia nie przekroczy 5 kPa, pomieszczenia nie klasyfikuje się jako zagrożonego wybuchem w rozumieniu przepisów budowlanych, choć nadal wymaga ono stosowania urządzeń w wykonaniu przeciwwybuchowym (ATEX).

Link do artykułu o ocenie zagrożenia wybuchem.

Jakie pomieszczenia są zagrożone wybuchem? Przykłady z życia

Wbrew pozorom, problem ten nie dotyczy tylko wielkich rafinerii. Ryzyko występuje w wielu branżach, często tam, gdzie najmniej się go spodziewamy.

Oto lista typowych miejsc, które mogą podlegać pod te przepisy:

• Lakiernie i malarnie (opary rozpuszczalników).
• Stolarnie i tartaki (pył drzewny jest silnie wybuchowy).
• Młyny, piekarnie, cukrownie (pyły spożywcze).
• Akumulatorownie (wydzielanie wodoru podczas ładowania).
• Magazyny gazów technicznych i cieczy łatwopalnych.
• Kotłownie gazowe i olejowe.

Pomieszczenia zagrożone wybuchem – wymagania i warunki techniczne

Jeżeli Twoje pomieszczenie zostało zakwalifikowane jako zagrożone wybuchem, musisz spełnić szereg rygorystycznych wymogów, określonych m.in. w Warunkach Technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.

1. Konstrukcja i lokalizacja

Pomieszczenie takie powinno być usytuowane na najwyższej kondygnacji budynku (choć są od tego wyjątki). Ściany i stropy muszą posiadać odpowiednią klasę odporności ogniowej (zazwyczaj EI 60 lub wyższą) oraz być wyposażone w urządzenia odciążające wybuch (np. klapy, lekkie ściany), które w razie eksplozji bezpiecznie odprowadzą ciśnienie na zewnątrz.

2. Instalacje elektryczne i wentylacja

To absolutna podstawa.

• Wentylacja: Musi być wydajna, aby nie dopuścić do przekroczenia Dolnej Granicy Wybuchowości (DGW). Często wymagana jest wentylacja awaryjna sterowana czujnikami.
• Elektryka: Wszystkie urządzenia (gniazdka, oprawy oświetleniowe, silniki) muszą posiadać certyfikat ATEX odpowiedni dla danej strefy. Zwykły włącznik światła w strefie wybuchowej to gotowy zapalnik.

3. Zabezpieczenia przeciwpożarowe

Wymagane są systemy detekcji gazów niebezpiecznych, które w razie wykrycia zagrożenia automatycznie:

• Uruchomią wentylację awaryjną.
• Odłączą zasilanie urządzeń niebędących w wykonaniu przeciwwybuchowym.
• Powiadomią personel sygnałem optycznym i akustycznym.

Klasyfikacja stref zagrożenia – krótka ściąga

Aby dobrać odpowiednie urządzenia, musisz wiedzieć, z jaką strefą masz do czynienia. Dzielimy je na dwie grupy:

Dla gazów, par i mgieł:

• Strefa 0: Zagrożenie występuje ciągle lub długotrwale (np. wnętrze zbiornika z paliwem).
• Strefa 1: Zagrożenie może wystąpić w normalnych warunkach pracy (np. okolice zaworów).
• Strefa 2: Zagrożenie nie występuje normalnie, a jeśli już, to krótko (np. awaria uszczelki).

Dla pyłów:

• Odpowiednio Strefa 20, 21, 22 (zasada analogiczna jak przy gazach).

Dokumentacja, o której nie możesz zapomnieć

Bezpieczeństwo to także „papiery”. Każdy zakład z takimi pomieszczeniami musi posiadać Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem (DZPW). Jest to kompleksowe opracowanie, które zawiera ocenę ryzyka, wyznaczenie stref oraz opis środków ochronnych. Dokument ten musi być sporządzony przed rozpoczęciem pracy i aktualizowany przy każdej zmianie w procesie technologicznym.

Szukasz specjalistów od Oceny Zagrożenia Wybuchem?

Dokumentacja przeciwwybuchowa to fundament bezpieczeństwa Twojej firmy na Śląsku. Nie ryzykuj błędów w obliczeniach, mandatów i problemów z ubezpieczycielem.

Jako doświadczeni eksperci opracowujemy rzetelne Oceny Zagrożenia Wybuchem (OZW) dla zakładów przemysłowych, lakierni i magazynów na terenie Katowic i okolic. Przeprowadzimy wizję lokalną, precyzyjnie wyznaczymy strefy i przygotujemy kompletną dokumentację zgodną z przepisami.

👉 Skontaktuj się z nami i zamów wycenę Oceny Zagrożenia Wybuchem w Katowicach i okolicy

---

Najczęściej zadawane pytania o pomieszczeniach zagrożonych wybuchem